28 kwietnia 2026 r.
Porządek dzienny:
- Rozpatrzenie Informacji na temat proponowanych zmian w pierwszym filarze Wspólnej Polityki Rolnej w okresie programowania 2028-2034,
- Informacja na temat postępu Ukrainy i Mołdawii w procesie akcesji do Unii Europejskiej
Wprowadzenia do dyskusji dokonał Sekretarz Stanu – Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Jacek Czerniak. Mówca dokonał także analizy wpływu rozszerzenia Unii Europejskiej o Ukrainę na poszczególne sektory w Polsce wraz z przedstawieniem listy warunków brzegowych Polski umożliwiających przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej.
W 2025 roku Komisja Europejska ( KE ) przedstawiła propozycje legislacyjne na lata 2028 – 2034, w tym między innymi w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).
Dużą zmianą, którą proponuje KE , jest integracja dotychczasowych dwóch filarów WPR, polityki spójności i innych polityk w ramach zarządzania dzielonego w jeden wspólny mechanizm finansowania – Europejski Fundusz Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej , Rolnictwa i Obszarów Wiejskich , Rybołówstwa i Polityki Morskiej , Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028-2034.Ten nowy fundusz finansować ma przygotowany przez każde państwo członkowskie Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego ( P P K R) – podstawowy dokument programowy, który określać będzie wydatkowanie środków Unii Europejskiej na poziomie krajowym regionalnym. Ta propozycja oznacza zniesienie dotychczasowego rozróżnienia źródeł finansowania instrumentów pierwszego i drugiego filaru WPR. Propozycje KE modyfikują również „płatności bezpośrednie” (obecnie I filar WPR). Zamiast tego jest odniesienie do „interwencji wsparcia dochodów”. Jest to pojęcie szersze, obejmujące zarówno płatności powiązane z obszarem i zwierzętami, jak i płatności inwestycyjne, a więc obecny I i II filar WPR. O tym już wiemy od prawie roku.
Jakie są rzeczywiste zdaniem polskich ekspertów plusy, a jakie minusy projektu przyszłej WPR. Czy Polska ma zakreślony mandat negocjacyjny w Unii, jakie jest stanowisko innych państw Unii w/s WPR . Pytań jest wiele. Temat potężny i strategiczny, tym bardziej, w obliczu zagrożeń geopolitycznych, jak i ze strony państw spoza Unii, w tym np, Ukrainy. Nie podoba się też Posłom i przedstawicielom branży rolno- spożywczej propozycja KE, aby tylko „część instrumentów WPR przede wszystkim związanych z bezpośrednim wsparciem dochodów rolników, otrzymało wydzieloną kopertę finansową. Dla Polski na ten cel zaproponowano około 24,6 mld €. Z uwagi na to, że w miejsce dwóch funduszy i podziału na dwa filary WPR, Komisja Europejska zaproponowała minimalny budżet z możliwością uzupełnienia innymi środkami Unii oraz w niektórych przypadkach wskazała minimalny poziom dofinansowania środkami krajowymi, poszczególne państwa członkowskie będą same decydowały o wysokości środków, które będą przeznaczone na rolnictwo i obszary wiejskie. Niestety uzyskanie informacji o wysokości tego wsparcia będzie możliwe dopiero po zakończeniu prac nad Wieloletnimi Ramami Finansowymi Unii Europejskiej na lata 2028 – 2034 oraz po przyjęciu PPKR.
Temat przygotowań do przyszłej WPR będzie jeszcze wielokrotnie przedmiotem dyskusji i ocen, tym bardziej, że niestety zarysowują się coraz większe różnice w podejściu do finansowania branży w poszczególnych państwach Unii.
Analiza wpływu rozszerzenia Unii Europejskiej o Ukrainę na poszczególne sektory w Polsce i lista warunków brzegowych Polski umożliwiających przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej.
Aktualnie nie są znane założenia przyspieszonego procesu akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej i z tego powodu, po ich zaprezentowaniu przez służby Komisji Europejskiej, konieczne będzie uaktualnienie warunków brzegowych Polski umożliwiających przystąpienie Ukrainy do Unii. Rozważany obecnie przez Komisję Europejską scenariusz przyspieszenia procesu akcesji Ukrainy do Unii, jest nową sytuacją, która nie byłam brana pod uwagę w pracach przygotowawczych nad WPR 2028 -2034, w tym rozwiązaniach prawnych w zakresie poszczególnych polityk. Konieczna więc będzie rewizja na poziomie UE dotychczasowych założeń finansowych w kierunku działań adaptujących WPR do nowego rozszerzenia, wspierających do stosowania w sektorze rolno- żywnościowym. Dotychczasowe doświadczenia dobitnie pokazują, że koszty i ryzyka związane z integracją Ukrainy w zakresie rolnictwa będą się koncentrować w państwach członkowskich Unii graniczących z Ukrainą w tym w szczególności w Polsce. Z kolei dla pewnej grupy państw obecnej Unii proces ten będzie neutralny, a nawet może prowadzić do korzyści np. możliwość zastąpienia surowców/ komponentów paszowych zamiast zza oceanu z Ukrainy. O ile polski sektor rolno żywnościowy jest szczególnie narażonych na negatywne konsekwencje integracji Ukrainy z jednolitym rynkiem rolnym, to część sektorów polskiej gospodarki już dziś korzysta na wymianie handlowej z Ukrainą. Można zakładać że korzyści ogólnogospodarcze z integracji Ukrainy w skali całej Unii, jak i w ramach naszego kraju znacznie przewyższają potencjalne koszty jakie może ponieść sektor rolno-spożywczy. Stwarza to przestrzeń do zaplanowania dla Polski odpowiednich zwiększonych środków i działań dostosowawczych, a także kompensacyjnych w ramach trwających negocjacji WPR 2028-2034. Negocjacje akcesyjne muszą gwarantować ochrony gospodarstw rodzinnych które są podstawą europejskiego modelu rolnictwa. Sektor rolno-spożywczy w Polsce w państwie graniczących z Ukrainą będzie w największym stopniu narażony na wyzwania związane z jej akcesją do Unii. Ta sytuacja będzie wymagać dużych inwestycji dostosowawczych i działań organizacyjnych we wszystkich ogniwach polskiego sektora rolno żywnościowego, w systemach produkcji, przetwórstwie, infrastrukturze i logistyce. Integracja Ukrainy z Unią nie może się odbyć kosztem stabilności sektora rolno- żywnościowego w obecnych państwach członkowskich, a jej efekty w Unii nie mogą stać w sprzeczności z interesami Polski w tym obszarze. Integracja musi być rozłożona na zdecydowanie dłuższy okres czasu, musi być przewidywalna i społecznie akceptowana w państwach członkowskich. Problemy związane z napływem ukraińskich produktów rolnych do Polski, jakie wystąpiły na krajowym rynku rolnym zaraz po napaści Rosji na Ukrainę, uzmysłowiły, jak ważne jest wprowadzenie odpowiednich zasad i regulacji, zapobiegających w przyszłości rozchwianiu rynku, który może skutkować wymiernymi stratami dla polskiego i europejskiego rolnictwa. W wyniku napięć geopolitycznych obszary wiejskie wschodnich regionów przygranicznych Unii Europejskiej w tym głównie Polski, które zostały najbardziej dotknięte rosyjską wojną napastnika przeciwko Ukrainie, stały się szczególnie wrażliwe i zagrożone więc potrzebują również szczególnego wsparcia i ochrony. Jest wiele tzw. barier „granicznych” dla akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej. Aby Ukraina mogła mieć pełny dostęp do unijnego rynku, na takich samych prawach jak inne państwa członkowskie UE, wymaga to spełnienia poniższych warunków:
1. Zapewnienie dostępu do rynku Unii Europejskiej wyłącznie produktom spełniającym obowiązujące normy i standardy produkcji unii w celu zachowania równych warunków konkurencji oraz zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz dobrostanu zwierząt.
2. Stworzenie efektywnych i wiarygodnych służb kontrolnych Ukrainy. Ustanowienie systemu dodatkowych kontroli z Unii Europejskiej weryfikujących wdrażanie w Ukrainie prawa norm i standardów.
3. Zapewnienie okresów przejściowych oraz wyprzedzającego wsparcia niezbędnych dla sektora rolnego w Polsce na przeprowadzenie niezbędnych dostosowań w celu sprostania presji konkurencyjnych ze strony towarów rolno-spożywczych z Ukrainy.
4. Zapewnienie bezpieczeństwa fitosanitarnego w zakresie niedozwolonych środków ochrony roślin oraz weterynaryjnego w zakresie wysokich standardów utrzymywania zwierząt gospodarskich ich karmienia i bioasekuracji.
5. Zabezpieczenia w budżecie Unii Europejskiej nowego wsparcia dedykowanego dla krajów sąsiadujących z Ukrainą. Wsparcie powinno być przeznaczone na dostosowanie się sektora rolno-spożywczego w krajach sąsiadujących z Ukrainą do nowej sytuacji rynkowej. Chodzi o wzmocnienie łańcuchów żywnościowych rozwój krótkich łańcuchów dostaw, działań grupowych, zwiększenie wartości dodanej produktów, rozwój giełd towarowych, rozwijanie niszowych rynków, nowych rynków eksportowych, wspieranie projektów zielonej energii, inwestycje w przechowalnictwo, przetwórstwo, w tym dużej skali surowców importowanych z Ukrainy, logistyka, badania i rozwój, promowanie innowacji i zrównoważonej produkcji.
Federację na posiedzeniu reprezentował Pan dr Mirosław Dackiewicz.
Źródło: notatka Pana M. Dackiewicza
