13 lutego 2026 r.
Informacja Sekretarza Stanu – Wiceministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jacka Czerniaka odnośnie przepisów z zakresu bezpieczeństwa żywności .
Kwestia uboju zwierząt w zakresie pozyskania i bezpieczeństwa dla konsumentów mięsa wprowadzonego na rynek unijny, została uregulowana w przepisach Prawa Żywnościowego Unii Europejskiej. Przy czym należy mieć na uwadze, że przepisy te nie posługują się terminem ubój pastwiskowy, ani też termin ten nie został zdefiniowany w tych przepisach. Zgodnie z ogólną zasadą, obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich unii ubój zwierząt, z których mięso ma być wprowadzone na rynek, powinien być dokonywany w zatwierdzonej rzeźni, co wynika przede wszystkim z potrzeby zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego i konieczności zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych zwierząt. Przy czym rzeźnia może być zlokalizowana w gospodarstwie np. może być to rzeźnia o małej zdolności produkcyjnej, a także ubój może być przeprowadzony w gospodarstwie przy użyciu rzeźni przewoźnej tak zwanej mobilnej, jak również jednostek przewoźnych mobilnych zintegrowanych z rzeźbą stacjonarną poza rzeźnią, w zgodzie z prawem unijnym. Ubój zwierząt w celu wprowadzenia pozyskanego z nich mięsa na rynek jest ograniczony do ściśle określonych przypadków takich jak: ubój drobiu i zajęczaków w gospodarstwie w ramach sprzedaży bezpośredniej np. kury, gęsi, kaczek, królików, następnie ubój niektórych gatunków drobiu w gospodarstwie np. drobiu patroszonego z opóźnieniem, czy ptaków utrzymywanych w warunkach fermowych, następnie ubój zwierząt dzikich utrzymywanych w warunkach fermowych w miejscu ich pochodzenia np. jeleni czy danieli, a także ubój z konieczności w gospodarstwie, na pastwisku w sytuacji gdy zwierzę gospodarskie kopytne miało wypadek uniemożliwiający jego transport do rzeźni.
W ciągu ostatnich kilku lat w przepisach Unii Europejskiej wprowadzono zmiany, które bardziej precyzyjnie regulują niektóre kwestie związane z ubojem zwierząt gospodarskich kopytnych w gospodarstwie pochodzenia lub ubojem z wykorzystaniem rzeźni przewoźnych, tak mobilnych lub pół mobilnych. Zmiany te są odpowiedzią organów Unii na zgłaszane w tym zakresie postulaty hodowców z państw Unii, dotyczące wprowadzenia większej elastyczności w odniesieniu do uboju zwierząt w gospodarstwie w celu lepszego zapewnienia dobrostanu zwierząt. Ubój niektórych zwierząt gospodarskich kopytnych w gospodarstwie pochodzenia, przy użyciu jednostek mobilnych zintegrowanych (rzeźnia), może odbywać się za zgodą właściwego organu. W Polsce organem tym jest powiatowy lekarz weterynarii i dotyczyć wyłącznie małej liczby zwierząt poddawanych ubojowi w tym samym czasie to jest w przypadku bydła domowego do trzech szt., świń do sześciu sztuk, zwierząt gospodarskich nieparzystokopytnych do trzech szt., owiec lub kóz do dziewięciu szt. Przeprowadzenie takiego uboju musi odbywać się przy wykorzystaniu jednostki mobilnej należącej do podmiotu prowadzącego zatwierdzono z rzeźnią stacjonarną. Jednostka ta może być wykorzystywana do wykrwawienia i transportu ubitych zwierząt do rzeźni, albo wyłącznie do transportu do rzeźni. Ponadto jednostka taka musi umożliwiać higieniczne obchodzenie się ze zwierzętami, ich wykrwawianie i właściwe usuwanie krwi, przy czym powiatowy lekarz weterynarii może zezwolić na wykrwawienie poza mobilną jednostką. W Polsce, aby móc dokonać uboju zwierząt gospodarskich kopytnych na ww. zasadach należy uzyskać zgodę powiatowego lekarza weterynarii wydaną w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku o wydanie tego rodzaju decyzji należy dołączyć kopie umowy dotyczącej uboju zwierząt w gospodarstwie ich pochodzenia przy użyciu mobilnej jednostki stanowiącej część rzeźni zawartej z podmiotem prowadzącym tę rzeźnie.
W Polsce wdrożone są przepisy umożliwiające dokonywanie uboju zwierząt na uproszczonych zasadach w rzeźniach rolniczych oraz innych rzeźniach o małej zdolności produkcyjnej. Dla takich rzeźni określone są w prawie krajowym mniej rygorystyczne wymogi w zakresie konstrukcji rozplanowania i wyposażenia pomieszczeń zakładu w porównaniu z wymogami unijnymi mającymi zastosowanie do rzeźni prowadzących ubój na dużą skalę. Przykładowo dla rzeźni rolniczych określono mniej restrykcyjne wymogi dotyczące między innymi liczby pomieszczeń i czynności jakie mogą być w nich wykonywane, to jest mogą składać się nawet z jednego pomieszczenia. W rzeźniach rolniczych mogą być ubijane zwierzęta należące do rolnika prowadzącego daną rzeźnię oraz zwierzęta należące do innych rolników, ale z tego samego powiatu lub powiatu sąsiedniego. Można w nich dokonywać pod pewnymi warunkami także rozbioru mięsa. Podmioty prowadzące rzeźnię i rolnicy mogą zbywać pozyskane w nich mięso innym podmiotom lub zakładom bez ograniczeń obszarowych. A także wprowadzać na rynek lub wykorzystywać do produkcji żywności w ramach różnych form działalności np. rolniczy handel detaliczny, czy działalność marginalna lokalna i ograniczona. Ponadto mogą dokonywać uboju zwierząt innych podmiotów utrzymujących zwierzęta w tym samym powiecie lub powiecie sąsiednim w ramach tak zwanego uboju usługowego.
Ubój z konieczności zwierząt gospodarskich kopytnych poza rzeźnią może być przeprowadzony na terenie gospodarstwa, czy pastwiska w sytuacji gdy zdrowe zwierzę gospodarskie kopytne np. krowa, koń, świnia czy owca uległo wypadkowi uszkodziło kończynę kręgosłup i nie jest możliwy jego transport do rzeźni z przyczyn podyktowanych jego dobrostanem, zwierzę nie jest w stanie poruszać się. Zanim zwierzę zostanie poddane ubojowi z konieczności powinno być przeprowadzone badanie przed ubojowe tego zwierzęcia przez urzędowego lekarza weterynarii. Mięso pozyskane ze zwierząt poddanych ubojowi z konieczności, przeprowadzonemu na ww. zasadach jeżeli zostało ocenione przez urzędowego lekarza weterynarii w rzeźni za zdatne do spożycia przez ludzi może być wprowadzone na rynek unijny.
Uprawnienia do prowadzenia kontroli w transporcie zwierząt posiada policja oraz Inspekcja Transportu Drogowego. Podczas przeprowadzanej kontroli mogą zwrócić się o udział też do powiatowego lekarza weterynarii właściwego dla miejsca kontroli o przeprowadzenie wspólnej kontroli. W ramach podpisanego porozumienia inspekcji weterynaryjnej oraz Inspekcji Transportu Drogowego są przeprowadzane planowane działania kontrolne. W 2024 roku przeprowadzono 524 wspólne kontrole dotyczące transportu zwierząt. Od kilku lat prowadzone są w Unii prace w celu zmiany przepisów dotyczących transportu zwierząt. Są one w tej chwili w trakcie konsultacji ,ale generalnie wśród dyskutantów tendencja jest taka, żeby przepisy te nie ograniczały i nie komplikowały dalej problemów związanych z transportem zwierząt.
Dyskusja koncentrowała się głównie na wprowadzeniu tzw. uboju pastwiskowego. Przepisy rozporządzenia nr 1099 z 2009 roku dotyczą uśmiercania zwierząt hodowlanych lub utrzymywanych w celu produkcji żywności, wełny, skóry, futer lub innych produktów jak również uśmiercania zwierząt w celu zmniejszenia ich liczebności oraz działań związanych z uśmiercaniem zgodnie z przepisami. Zwierzęta są uśmiercane wyłącznie po uprzednim ogłuszeniu zgodnie z metodami i szczegółowymi wymogami związanymi ze stosowaniem tych metod określonych w jednym z załączników rozporządzenia. Wśród wymienionych metod również można mówić o użyciu broni palnej. Przedmiotowe rozporządzenie nie reguluje jednak kwestii związanych z dostępem do broni palnej i kwalifikacjami osób posiadających broń palna w tym zakresie.
Podawano przykłady myśliwych, którzy używają broni na polowaniach, mają doświadczenia w obchodzeniu się z bronią, potrafią zajmować się także opieką nad zwierzętami, a wielu z nich mimo spełnienia wszystkich wymogów, kursów, nie otrzymało pozwolenia z Policji, aby zajmować się ubojem przy pomocy broni.
Podawano przykłady mające udowodnić, że ubój pastwiskowy redukuje stres zwierząt, problemy w transporcie, a także mięso zwierzęcia nie traci na jakości. Przedstawiciele Komendy Głównej Policji zobowiązali się do dokonania analizy dotychczasowej polityki w/s pozwoleń ( odmów ) na ubój pastwiskowy za pomocą broni palnej.
Federację na posiedzeniu reprezentował Pan dr Mirosław Dackiewicz.
Źródło: notatka przedstawiciela Federacji
